Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
سێ شه‌ممه‌ 25 حوزه‌یران 2019

سەبارەت بە دەرمانی ساختە ،نامەیەک ئاراستەی یەکێتی ئەوروپا دەکرێت

بەروار : 25 حوزه‌یران 2019
If you thought this page is useful to your friend, use this form to send.
Friend Email
Enter your message

 

گۆران هەڵەبجەیی

پاش ئەوەی لە مانی [ 1] ی ئەمساڵدا لە سلیمانی پیاوانی کۆسرەت ڕەسوڵ و کوڕەکانی بە لێدان تەعدایان لە دکتۆر بەختیار ئەمین بارام کرد ، ئەوەبوو پاشان بۆ دەربازبوون لەو دۆخە مەترسیدارە گەڕایەوە دانمارک کە هەڵگری شونسنامەکەیەتی.
سەرتا دکتۆر بەختیار سکاڵای لەکن پۆلیسی کۆبنهاگن تۆمار کرد ،پاشان لەسەر داوای خودی دکتۆر، سکاڵاکە بەرزکرایەوە بۆ پۆلیسی ئینتەرپۆڵ.
بەهۆی هەستیاری بابەتەکەوە ،کە پەیوەندی بە دەرمانی ساختەو ئێکسپایەرەوە هەیە ،پۆلیسی کۆبنهاگن دۆسیەکەی ئاراستەی وەزارەتی دەرەوەی دانمارک کرد ، ئەوەبوو پاش تێپەڕبوونی چەند مانگێک لەوەزارەتەوە نامە بۆ دکتۆر بەختیار هات ، پێشنیاریان بۆ کردبوو گەر بخوازێت دۆسیەکە دەنێرن بۆ یەکێتی ئەورپا.
دکتۆر بەختیار بە ئەرێنی وەڵامی دایەوە ،بەمەرجێک ئەم کارە بە هەماهەنگی و هاوکاری [ ڕیکخراوی نیو دەوڵەتی دژی دەرمانی ساختەو خراپ] ئەنجام بدرێت .واتە ئەوانیش تەرەفیک بن لە مەسەلەکە.
ئەوەبوو وەزارەتی دەرەوەی دانمارک بیرۆکەکەیان لا پەسەند بوو ، بۆیە پێکەوە ئەم نامەیەی خوارەوەیان ئاراستەی یەکێتی ئەورپا کرد ، کە بەدڵنیاییەوە وەڵامی ئەرێنیان دەبێت ، چونکە نامەیەکی فەرمیەو لە وەزارەتێکی گرنگی دەوڵەتێکەوە ئاراستە کراوە، هاوکات دۆسیەکەش جێگەی بایەخە ، بۆیە ئەو دەمە کۆمیسیۆنی تایبەت بەو مەسەلەیە لە یەکێتی ئەروپا بە هەماهەنگی لەگەڵ رێکخراوی ناوبراودا ، هاوکات بە هاوکاری کەس و لایەن وڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی ،هەموو هەوڵەکانیان دەخەنە گەڕ بۆ بنەبڕکردنی ئەم بازرگانیە مەترسیدارە ،کە بەهۆیەوە مافیاکانی دەرمان گەمە بەژیان و تەندرووستی ملیۆنەها خەڵک دەکەن لە کوردستن و عێراقدا.
دەبێ ئەو ڕاستیە بزانین دەمیک کۆمیسیۆنی تایبەت بە هەر مەسەلەیەک لە یەکێتی ئەوروپا دێتە سەر خەت زۆر بە جددی مەسەلەکە وەردەگرن و تاکۆتایی لەگەڵیدا دەڕۆن و هاوکات بودجەی تایبەتیشی بۆ تەرخان دەکەن.
ئەوەی جیگەی سەرنجە لەو نامەیەدا ،ئەو بڕگانەی پەیوەندی بە خودی دکتۆر بە ختیارەوە هەیە ،لای داوان ، ئەمەش بە مەبەستی ئەوەی کەیسەکە لەمەسەلەیەکی شەخسی دەرچێت و ببێتە دۆسیەی ئەو کەسانەی کە ئەو جۆرە دەرمانانەیان دەرخوارد دەدرێت.
ناوەڕۆکی نامەکە
کاریگەریەکانی دەرمانی ساختە لەسەر ژیانی مرۆڤە هەژارەکان لەڕووی تەندرووستی و ماددیەوە
دەرمانی ساختە بە زۆری دەفرۆشرێت بە چینە هەژارەکان، چینە لاوازە و ڕەنجدەرەکان.
ئەم چینە بەردەوام لەململانێی ڕاستەوخۆدایە لەگەڵ مەترسی دیکەدا وەک بەدخۆراکی و پیسی ژینگە، هاوکات بەرامبەر بەو هەڕەشانەی ڕۆژانە ڕووبەڕووی ئەم هەژارانە دەبنەوە.
ئەمانە هەموو وا لەو توێژە دەکات کە ڕاستەخۆ پشت بە دەرمان ببەستن.
ئەم دەرمانانەش زۆبەی کات بێسوودن بۆ ئەم جۆرە کەسانە کە لەبنەڕەتدا بێبەشن لە پێداویستیەکانی ژیان.
ئەو سەرمایە کەمەی کە هەژارەکان هەیانە و زۆر جار بۆ دەرمانی ساختەو ماوە بەسەرچوو خەرجی دەکەن سودێکی ئەوتۆیان نیە و پارەکەیان بەفیڕۆ دەڕوات.
بەپێی داتاکانی ڕێکخراوی تەندرووستی جیهانی ساڵی 2018 ، بە ڕێژەی 7،3 ملیۆن عیراقی پێوستیان بە سەرەتاترین گرنگی پێیدانی تەندرووستی هەیە[العنایە الصحیە].
بەپێی بەدواچوونی هەمان ریکخراو، سالی 2017 لە وڵاتە تازەپێشکەشتوو و مام ناوەندیەکاندا ،لە 10 دەرماندا دەرمانیک یا ساختەیە یا ماوە بەسەر چووە بووە.
هەروەها ئەو جەنگ و ململانیانەی لە عیراقدا ڕوودەدەن ،بەتایبەتی ئەو جنگەی بۆ لەناو بردنی داعش لە ئارادەیە ،بووە هۆی زیاد بوونی ژمارەی ئەو هاوڵاتیانەی کە پێویستیان بە گرنگیپێدانی تەندرووستی و دەرمان هەیە.
بەداخەوە لە عێراق هێزو دەسەڵات بە پارە دەستدەکەوێت، بۆیە دەنگ و مافی ئەوانەی لە هەژاریدا دەژین و بێبەشن لە بجوکترین پیوستیەکانی ژیان و گرنگیدانی تەندرووستی ،لەهیچ شوینیک نابیسرێت ،بۆیە ناچارن پەنا بۆ بەکارهێنانی ئەو دەرمانە بەسەرچوانە بەرن.
زۆر جار ئەم دەرمانە خراپ و ماوەبەسەرچوانە ، نەک هەر یارمەتی نەخۆش نادات، بەڵکو تەندرووستیان خراپتر دەکات. وە بەردەوام لە ژیر ڕەحمەتی ئەم باندە تاوانکارانەدان کە سود لە فرۆشتنی دەرمانی خراپ دەبینن ،بێ ئەوەی بیر لە کەرامەتی ئینسان و ئازارەکانی هەژاران بکەنەوە.
ناسۆرەکانی گەلی ئیراق تەنها لەوەدا نیە کە توێژێکی گەورە لە هەژان هەیە، بەڵکو لە بوونی دەسەڵاتێکدایە کە سود لە باری ناهەمواری خەڵک دەبینیت.
بێ گومان بێبەشکردنی ئەم تویژە هەژارە لە ریعایەتی تەندروستی و بیمەی کۆمەڵایەتی لە لایەن حکومەتەوە، وایان لێدێت ببنە ئامانجێکی ئاسان بۆ باندە تاوانکارو تەرۆریستەکان . بە هۆی کەمی فشار وپشتگیری کۆمەلگای نێودەولەتی و ئەورپا، گەلی عێراق ناچارکراوە
لە نیوان هەڵبژاردە خراپەکاندا یەکێکیان هەڵبژیریت.
بەم هۆیەوە دەبینین تویژیکی مەزن پاڵپێوەنراوە بۆ نێو تاوانی ڕێکخراو،[الجریمە المنظمە] کە ئەمەش تەحەدایەکی مەزنە بۆ یەکێتی ئەورپا ،بەوەی عیراق وە بە تایبەتی کوردستان وەک پردێک بەکاردەبرێت بۆ پەڕینەوەی مرۆڤ و مادەبێهۆشکەرەکان لە ئەفغانستانەوە بۆ ئەورپا.
هەندیک لەو داعشانەی لە کن حکومەتی عیراقی لە زینداندان،دانیان بەوەدا ناوە کە ئەوان هیچ پەیوەندیەکیان بە تووندرەویەوە نەبووە، بەڵکو بە هۆی نەبوونی و هەژاری و چەوساندنەوە و ئیستبدادی دەسەلاتی ئیراقەوە ئەو ڕێگەیان بە ناچاری هەڵبژاردوە.
گەلی ئیراق وای بۆ دەچێت کە یەکێتی ئەوروپا و ڕێکخراوەکانی چاودێری مافەکانی مرۆڤ دژی زوڵم و ستەم دەوەستنەوە ،کە لەلایەن حکومەتەکانی عێراق کوردستانەوە دووچاری دەبنەوە ،کەهۆکاری سەرەکین بۆ مەینەتیەکانی خەڵک و بەرزبوونەوەی دەنگی نارەزایی.
بەهۆی ئەوەی ئەو باندانە دەسەڵاتیان بۆکۆنترۆڵکردنی کایەکانی ئابووری سەربازی و ئیداری بەکار دەهینن و بەهۆی بوونی فساد لە هەموو جومگەکانی ژیاندا بەتایبەتی لە بواری دارایدا ،وای لیهاتووە کە ئەوان ژیانی هاوڵاتیان دیاری بکەن.
کاتێک کارە نا یاسایەکانی ئەم کەسانەی سەر بە دەسەڵات، بەبێ چاودێری ولێپرسینەوەە لەلایەن یەکیتی ئەورپاوە دەڕوات بەرێوە ،ئیدی ئەرکی یەکێتی ئەوروپایە کە گوێ لەو ڕێکخراو و کەسایەتیانە بگریت کە دژ بەم تاوانانە دەوەستنەوە کە رۆژانە ژیانی گەلی عیراقیان قورستر کردوە.
گەلی ئیراق دەپرسیت بۆ یەکیتی ئەورپا رێگەنادات کەس زولم لە فەرمانبەرێکی خۆیان بکات بەلام گەلی ئیراقیان وازلێهاناوە تا بەدەم چەوساندنەوە و هەژاریەوە بناڵێنن.
وە دەبینین بەردەوام زولم لە گەلی ئیراق دەکریت و گوێیان پینادەن.
ئیمە هاولاتیانی دانمارکی و ئەوروپی دەمێک هەڕەشە و مەترسی دەبینین لەسەر ئینسانیەت و بەهاکانی ، وەک ئەرکێک هەڵدەستین بە کارێکی پاک و راستگۆیانە.
بەهۆی بازرگانیکردن بە دەرمانی ساختەوە ،ساڵانە کۆمپانیاکانی دەرمان لە ئەورپا بێبەش دەکرێن لە ملیۆنان دۆلار . ئەم پارەیەش دەچێتە گیرفانی کەسە فاسدەکان کە پاشان بە هۆیەوە دەسەڵاتەکانیانی پی بەهیز دەکەن و خەلکی زیاتر پێ دەچەوسێننەوە.هاوکات بەهۆی ئەم داهاتەوە زیاتر قوڵدەبنەوە لەم بازرگانیە قیزەوەنەدا.
ئەوانەی بەم بازرگانیەوە خەریکن [دەرمانی ساختەو ماوەبەسەرچوو] ،ئەو کەسانەن کە خاوەنی سومعەی خراپن و بەردەومن لەسەر تاوانکاری و لە هەرەمی حکومەتدان ولە وڵات و دەسەڵاتدا هێز و نفوزیان هەیە وە ئەم دەسەڵاتەیان دوور لە یاساو ڕەقیب لە گەشەکردندایە .
ئیمە داواکارین بە زووترین کات یەکیەتی ئەوروپا بەخیرایی و پەلە بێتە سەرخەت، نەک تەنها بۆ هۆی ئەوەی کە دەرمانی یاساخ و ماوە بەسەچوو دەدریتە هاوڵاتیان ،بەڵکو هاوکات بە هۆی ئەو غەدرەی کە لەو کۆمپانیا ئەوروپانە دەکریت کە دەرمان بەرهەمدێن و خاوەنی سمعەیەکی باشن و بەریزن لە جیهاندا ،کە لەلایەن ئەو کەسانەوە ناو و مارکەکانیان بەکار دەهێنرێت وەک کۆمپانیاکانی [سیبا و نوڤا ] ،کەئەمەش جگە لە زیانی مادی دەبیتە هۆی زیانیکی مەزن بە ناو و سومعەی ئەم کۆمپانیانەی دەرمان ،.
بەهۆی ئەوەی ئیمە دوودڵین بە چارەسەری ئەم کیشەیەو خۆپاراستن لەم دەرمانە فاسد و ساختانە ، بۆیە بەم هۆیەوە کارەکە بەردەوامەو رۆژانە بەرەو خراپتر دەڕوات ، لە پاڵیدا کاری ئەم ڕێکخراوە تاوانبارانە بەردەوام لە پەرەسەندندایە ،ئەمەش بە هۆی بێدەنگیمان و پێدانی ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆ بە ڕەزامەندیمان لەسەر تاوانەکانیان، بەتایبەت لە ڕووی دروستکردن و بلاوکردنەوەی دەرمانی ژەهراوی و ساختە.
لە ئیستادا هیچ یاسایەکی نێو دەوڵەتی یا پابەندبوونێکی یاسایی ڕوون و ئاشکرا بۆ ئەم مەسەلەیە بوونی نیە.
هەر بۆیەش ئەم دەسەڵات و حکومەتانە و باندانە بەردەوام دەبن لەسەر کارە بازرگانیەکانیان بەبێ ترس و ڕەقیب.
نامەکە بە زمانی ئینگلیزی

 

ناردنی ئەم بابەتە بۆ تۆرەکۆمەڵایەتیەکان

ریزبەندی بابەت

0 بۆچوون تۆمارکراوە



تۆی بەریز دەتوانیت بۆچوونی خۆت لەسەر ئەم بابەتە دەرببڕیت بە پرکردنەوەی ئەم فۆرمە